پروتکل tcp ip چیست؟ آموزش کامل اجزای tcp/ip

امیرحسین بیگدلو June 2026

در این ویدیو با پروتکل tcp ip آشنا خواهیم شد. پروتکل tcpip یکی از پروتکل های شبکه است که در دنیای اینترنت بسیار از آن استفاده میکنند. ساختار tcpip مشابه مدل OSI است اما در دنیای واقعی از مدل OSI استفاده نمیشود و از tcp/ip استفاده میشود.

 

# پروتکل TCP/IP چیست؟

پروتکل tcp ip مشخص میکند که دستگاه های داخل یک شبکه چطور باید به هم متصل شوند و چطور باید اطلاعات خود را به یکدیگر ارسال کنند. TCP/IP از دو بخش تشکیل شده، بخش IP مشخص میکند که اطلاعات به کجا باید ارسال شوند و بخش TCP اتصال بین دستگاه ها را برقرار میکند و ترتیب ارسال پیغام ها را تعیین میکند.

برای ارسال پیغام ها از مفهومی به نام Packet استفاده میشود. اگر دستگاهی بخواهد یک پیغام بزرگ را ارسال کند، ارسال یکباره آن پیغام بزرگ امکان پذیر نیست. پس مجبوریم آن پیغام بزرگ را به تکه های کوچکتر تقسیم کنیم که به این تکه های کوچک packet گفته میشود. حالا پروتکل TCP/IP اگر بخواهد یک پیغام بزرگ را جابجا کند،‌ آن پیغام را به چند packet تقسیم کرده و این packet ها را ارسال میکند.

مدل tcp/ip از چهار لایه تشکیل شده که این لایه ها تقریبا مشابه مدل OSI هستند. اما مشکلی که مدل osi دارد این است که در تئوری خوب کار میکند اما در پیاده سازی واقعی مشخص نیست که هر لایه چه وظیفه ای دارد. به همین خاطر مهندسان با تغییر مدل OSI و ترکیب لایه های آن به مدل tcp/ip رسیدند. سه لایه Application, Presentation, Session ترکیب شده و لایه Application در tcp/ip را تشکیل میدهند. بقیه لایه ها بدون تغییر هستند.

تمام لایه های مدل tcpip

ویدیو پیشنهادی: آموزش مدل OSI

 

# لایه های TCP/IP

مدل tcp ip در نسخه اولیه خود دارای ۴ لایه بود اما بعد از تغییراتی که در آن ایجاد شد، نسخه نهایی آن ۵ لایه دارد. در جدول زیر میتوانید اطلاعات مربوط به لایه های مدل tcp ip را ببینید. دقت کنید که هر لایه فقط وظیفه خودش را انجام میدهد و خروجی را به لایه بعدی منتقل میکند:

توضیحات لایه tcp ip نام لایه مدل tcp ip
این لایه بالاترین لایه مدل tcp ip است. کاربر در این لایه میتواند مستقیما با پروتکل ارتباط برقرار کند. وقتی در مرورگر یک سایت را باز می‌کنید یا ایمیل می‌فرستید، این لایه مسئول مدیریت درخواست‌هاست. پروتکل هایی مثل HTTP یا FTP یا SMTP یا DNS در این لایه قرار دارند. لایه Application
وظیفه این لایه انتقال داده بین دو برنامه و اطمینان از رسیدن صحیح داده به مقصد است. این لایه پیغام ها را به تکه های کوچک تقسیم کرده و در مقصد آنها را به یکدیگر میچسباند. پروتکل های TCP و UDP در این لایه قرار دارند. لایه Transport
این لایه وظیفه آدرس دهی و مسیریابی اطلاعات بین شبکه های مختلف را دارد. اصلی ترین پروتکل این لایه IP است. لایه Network
لایه پیوند داده وظیفه انتقال داده بین دو دستگاهی که مستقیم بهم متصل هستند را دارد. در این لایه از MAC Address برای شناسایی دستگاه ها در شبکه محلی استفاده میشود. نمونه فن آوری هایی که در این لایه استفاده میشوند Wi-Fi و Ethernet هستند. لایه Data Link
لایه فیزیکی تعیین می‌کند داده ها از طریق کابل، فیبر نوری یا امواج رادیویی چگونه منتقل شود.  لایه Physical

 

# تفاوت TCP و ‌UDP در لایه Transport

در هر لایه از مدل tcp ip پروتکل های مختلفی در حال انجام وظیفه هستند. در لایه transport دو پروتکل TCP و UDP وجود دارند که نحوه انتقال ترافیک بین سرور و کلاینت را مشخص میکنند. شما با انتخاب یکی از این دو مشخص میکنید که داده ها چطور منتقل شوند.

 

+ پروتکل TCP

پروتکل TCP که معمولا پروتکل پیشفرض است، ابتدا یک اتصال ایجاد شده و سپس اقدام به ارسال اطلاعات میکند. برای ایجاد کردن یک اتصال بین سرور و کلاینت از روشی استفاده میشود که به آن Three way handshake گفته میشود. در این روش ابتدا کلاینت یک packet به نام SYN به سرور ارسال میکند به این معنی که کلاینت میخواهد به سرور متصل شود. در مرحله بعد، سرور این packet را گرفته و در پاسخ یک packet دیگر به نام SYN+ACK به کلاینت ارسال میکند. در مرحله آخر کلاینت بعد از دریافت SYN+ACK یک packet دیگر به نام ACK به سرور ارسال میکند به این معنی که قبول میکنم.

بعد از انجام این سه مرحله اتصال بین کلاینت و سرور برقرار میشود و packet ها ارسال میشوند. پروتکل TCP ارسال اطلاعات را بررسی میکند و اگر پیغامی به درستی منتقل نشده باشد، پروتکل دوباره آن را ارسال خواهد کرد.

نحوه برقرار اتصال در پوتکل tcp

 

+ پروتکل UDP

برخلاف پروتکل TCP، پروتکل UDP نیازی به ایجاد کردن اتصال بین کلاینت و سرور ندارد و بدون مقدمه چینی شروع به ارسال اطلاعات میکند. برای پروتکل UDP اصلا اهمیتی نداد که طرف مقابل پیغام را دریافت کرده یا نکرده. پروتکل UDP ارسال موفقیت آمیز پیغام را بررسی نمیکند و اگر سمت مقابل پیغام را از دست بدهد، دوباره ارسال نخواهد شد.

نام UDP مخفف User Datagram Protocol است که هدف اصلی آن سرعت است و مناسب داده هایی است که به زمان حساس هستند و نیاز است که در کمترین زمان ممکن بیشترین داده ارسال شود. پروتکل UDP در زمینه بازی های آنلاین و ویدیو چت کاربرد فراوان دارد. VPN ها هم همیشه از پروتکل UDP استفاده میکنند.

نحوه کار بروتکل UDP

ویدیوهای مشابه



ارسال نظر


فعلا نظری برای نمایش وجود ندارد
مونگارد